Algemene informatie
Gliomen
Wat is een glioom?
Een glioom is een hersentumor. Het doel van de behandeling is om de groei van de tumor zoveel mogelijk uit te stellen. Maar ondanks deze behandeling zal de tumor in de loop der tijd weer aangroeien. De behandeling is gericht op de kwaliteit van leven, waarbij men zo lang mogelijk kan functioneren, met zo min mogelijk klachten.
lees meerWat is een glioom?
Een glioom is een hersentumor die ontstaat in de zogenaamde steuncellen van de hersenen. De tumor groeit door in het omliggende hersenweefsel. Daardoor kunnen we deze tumor niet helemaal weghalen. Ondanks behandeling zal de tumor daarom in de loop der tijd weer aangroeien. De mogelijke behandelingen zijn een operatie, bestraling en chemotherapie. Deze behandelingen zijn gericht op verlenging en kwaliteit van het leven, waarbij men zo lang mogelijk kan functioneren, met zo min mogelijk klachten.
Laaggradig en hooggradig
Niet alle gliomen zijn even kwaadaardig. Hoe kwaadaardig een tumor is, geven we aan met ‘gradaties’. Er is een onderverdeling in:
- Laaggradig (graad 1+2). Deze tumoren groeien langzaam.
- Hooggradig (graad 3+4). Deze tumoren groeien snel.
Graad 4 komt het meeste voor. Deze tumor wordt een glioblastoom genoemd.
Kenmerken van een glioom
- Een glioom zorgt niet voor uitzaaiingen naar andere organen in het lichaam.
- Gliomen zijn niet erfelijk.
In Nederland wordt er jaarlijks bij ongeveer 1000 mensen een glioom vastgesteld. Over de oorzaak van het krijgen van een glioom is niets bekend.
Diagnosefase
Onderzoeken bij gliomen
Gesprek met de neuroloog
Als u klachten heeft die kunnen passen bij een verdenking op een hersentumor, dan krijgt u een eerste afspraak bij de neuroloog. De neuroloog zal deze klachten met u bespreken en een lichamelijk onderzoek uitvoeren. Tijdens dit onderzoek worden verschillende hersenfuncties onderzocht. Er wordt onder andere gekeken naar uw spierkracht, gevoel, coördinatie en reflexen. Daarnaast worden een aantal aanvullende onderzoeken gedaan, zoals een MRI-scan. Voor de definitieve diagnose is een MRI-scan niet voldoende. Hiervoor is ook weefselonderzoek nodig.
Gesprek met de neuroloog

MRI-scan
Een MRI-scan maakt het mogelijk om de binnenkant van uw lichaam te bekijken en te onderzoeken. MRI (Magnetic Resonance Imaging) maakt gebruik van een zeer sterke magneet en radiogolven.
naar pagina
Multidisciplinair overleg (MDO)
Een MDO is een overleg waarbij verschillende zorgverleners samen bespreken welke behandeling voor u het beste is.
lees meerMultidisciplinair overleg (MDO)
Multidisciplinair team
De meeste patiënten met (verdenking op) kanker krijgen bij onderzoek en behandeling te maken met meerdere afdelingen en specialismen. Bij elke patiënt werkt een team van verschillende zorgverleners en deskundigen samen. Dit wordt een multidisciplinair team genoemd. De samenstelling van een multidisciplinair team verschilt per soort kanker.
Wat is een MDO?
Een MDO is een overleg van het multidisciplinair team (van een bepaalde soort kanker). Een MDO wordt ook wel een patiëntenbespreking genoemd. Nadat de onderzoeken (bijna) klaar zijn, kunt u besproken worden in een MDO. Na een eventuele operatie, bij de start van een nieuwe behandeling of wanneer er bijzondere problemen zijn, kan het team u opnieuw bespreken in een MDO.
Wat gebeurt er tijdens een MDO?
Tijdens het MDO bespreekt het team de uitslagen van de onderzoeken en stelt het een diagnose. Soms is hier nog extra onderzoek voor nodig. Het MDO geeft vervolgens een advies over de voor u beste behandeling. Hierbij wordt rekening gehouden met uw leeftijd, medische voorgeschiedenis, kenmerken van de kanker en, waar mogelijk, uw eventuele wensen. Soms bespreekt het team ook in welk ziekenhuis de behandeling het beste plaats kan vinden.
U bent zelf niet aanwezig bij het MDO. Het is een medisch overleg waarin meerdere patiënten worden besproken. Bij uw eerste afspraak na het MDO bespreekt uw zorgverlener het advies uit het MDO met u. Samen kiest u vervolgens welke behandeling het beste bij u past. Soms is niet behandelen ook een mogelijkheid.
Van het MDO wordt een verslag gemaakt. Dit verslag komt in uw medisch dossier. Ook uw huisarts wordt hierover geïnformeerd.
Lokaal en regionaal MDO
Er zijn lokale en regionale MDO’s. Een lokaal MDO is een overleg met zorgverleners uit uw eigen ziekenhuis.
Een regionaal MDO is een overleg met zorgverleners uit meerdere ziekenhuizen in de regio. Dit overleg gebeurt vaak via een videoverbinding. Bij een regionaal MDO doen vaak ook zorgverleners van een gespecialiseerd centrum mee. Dit kan een topklinisch ziekenhuis of universitair medisch centrum zijn.
Afhankelijk van uw situatie wordt u besproken in een lokaal MDO, een regionaal MDO of in beide overleggen. Als u een zeer zeldzame aandoening heeft, dan kan het zijn dat uw zorgverlener ook met ziekenhuizen buiten de regio overlegd.
Wanneer u in een regionaal MDO wordt besproken, worden in uw belang uw medische gegevens gedeeld met andere ziekenhuizen. Als dit bij u het geval is, bespreekt uw zorgverlener dit van tevoren met u. Op de pagina Samenwerking in de regio: wat betekent dat voor u als patiënt? leest u hier meer over.

Foto: Een lokaal MDO in Ziekenhuis Gelderse Vallei.
Operaties
Operaties bij gliomen
Operaties bij gliomen
Er zijn meerdere operaties mogelijk bij een glioom. De neurochirurg bespreekt met u welke operatie het meest geschikt is. Ter voorbereiding op de operatie wordt meestal de dag voor de operatie een neuronavigatie MRI-scan gemaakt. Dan weet de neurochirurg heel precies waar het afwijkende weefsel zit.
Informatie over de precieze aard en graad van de tumor is nodig om de meest passende behandeling te bepalen.
Operaties bij gliomen
Weefselonderzoek (biopt)
Als er veel twijfel is over om welke tumor het gaat, of wanneer een verwijdering van de tumor niet mogelijk is, kan ervoor gekozen worden om een biopt (weefselmonster) van de tumor te nemen. Dit wordt gedaan door de neurochirurg. Hij of zij kan dan de precieze aard en graad van de tumor vaststellen. Hierna kan een eventuele behandeling worden gestart.
lees meerWeefselonderzoek (biopt)
De neuronavigatie MRI-scan wordt meestal de dag voor de operatie gemaakt. De neurochirurg bepaalt met behulp van deze scan de plaats op de schedel en maakt een sneetje in de behaarde hoofdhuid. Dan wordt een gaatje geboord in de schedel. Via deze opening neemt de neurochirurg het biopt (weefselmonster). Als de operatie klaar is wordt het wondje weer dichtgemaakt. Er kan een klein putje in de schedel voelbaar blijven.
Hoe lang duurt de operatie?
De operatie duurt meestal ongeveer 1 uur, de hele behandeling (inclusief narcose) ongeveer 2 uur. Er zijn (kleine) risico’s verbonden aan een biopt. Deze risico's zal de neurochirurg tevoren met u bespreken.
Het afwijkende weefsel dat door de neurochirurg is afgenomen wordt door de patholoog onderzocht. De uitslag is meestal na 2 tot 3 weken bekend.
Verwijdering hersentumor (resectie)
Bij een hersentumoroperatie verwijdert de neurochirurg via een opening in uw schedel (een deel van) de hersentumor. De neurochirurg is een arts die is gespecialiseerd in operaties aan het zenuwstelsel, waaronder de hersenen.
lees meerWakkere chirurgie
Patiënten met een tumor op een plaats vlak bij belangrijke hersenfuncties kunnen in aanmerking komen voor wakkere chirurgie.
lees meerWakkere chirurgie
Als een tumor in de buurt zit van belangrijke hersengebieden, zoals het motorisch centrum (dat arm-, been- en aangezichtsbewegingen aanstuurt) en het spraakcentrum (dat begrip en taal aanstuurt), is het nodig de plaats van deze gebieden precies te bepalen. Soms kan dat alleen door u wakker te maken tijdens de operatie.
Dit heet een wakkere operatie. U bent dan tijdens een deel van de operatie wakker om bepaalde testjes uit te voeren. De neurochirurg en de neuropsycholoog bespreken dit vooraf uitgebreid met u. De neuropsycholoog oefent voor de operatie de testen met u en is ook tijdens de operatie aanwezig.
Door middel van een zwak elektrisch stroompje worden delen van de hersenen geprikkeld. Tijdens de wakkere operatie moet u opdrachten uitvoeren met uw gezicht, armen, handen, vingers en benen om de neurochirurg van informatie te voorzien. Soms moet u ook verschillende spraakoefeningen doen. Hiermee wordt de kans op schade aan belangrijke hersengebieden verkleind en kan er zoveel mogelijk van de hersentumor verwijderd worden.
Uitslagfase
Uitslaggesprek
Uitslaggesprek
Wanneer alle onderzoeken zijn afgerond volgt een gesprek met uw zorgverlener. In dit gesprek krijgt u een volledig overzicht van uw medische situatie en worden de vervolgstappen samen met u bepaald.
lees meerUitslaggesprek
Wanneer alle onderzoeken zijn afgerond volgt een gesprek met uw zorgverlener. Dit kan een arts en/of verpleegkundig specialist zijn. In dit gesprek krijgt u een volledig overzicht van uw medische situatie en worden de vervolgstappen samen met u bepaald.
De belangrijkste onderwerpen die aan bod komen zijn:
- Uitslag van het beeldvormend onderzoek (MRI-scan).
- Uitslag van het weefselonderzoek (biopt).
- Soort glioom (laaggradig of hooggradig).
- Wat de diagnose voor u betekent.
- Wat u kunt verwachten van het verloop van uw ziekte.
Behandelplan
Er is een behandelvoorstel opgesteld in een multidisciplinair overleg (MDO), met onder andere neurologen, radiotherapeuten, medisch oncologen, verpleegkundig specialisten en neurochirurgen. Dit voorstel wordt met u besproken.
Ruimte voor vragen
Het gesprek biedt gelegenheid om vragen te stellen en samen met uw zorgverlener te bespreken welke behandeling het beste past. Het is verstandig om iemand mee te nemen, zodat u samen alles goed kunt onthouden. U kunt het gesprek ook opnemen. We vinden het wel fijn als u dat van tevoren aangeeft.
Andere onderwerpen die worden besproken zijn:
- Werking en bijwerkingen van medicijnen.
- Rijvaardigheid.
- Epilepsie.
- Lichamelijke en mentale klachten.
Indien gewenst kunt u na het gesprek ook terecht bij een verpleegkundig specialist of verpleegkundige voor extra uitleg, begeleiding of ondersteuning.

Samen beslissen
Een operatie, medicijnen of toch liever nog even wachten? Doorbehandelen of stoppen? Vaak zijn er meerdere opties, maar welke past het beste bij u?
naar paginaBehandelfase
Behandelingen bij gliomen
Behandelmogelijkheden bij gliomen
Gliomen behandelen we meestal met bestraling, chemotherapie of een combinatie van beide. Het doel van de behandeling is om de groei van de tumor zoveel mogelijk te remmen of tot stilstand te brengen.
- Bestraling beschadigt tumorcellen, waardoor ze afsterven of minder snel groeien.
- Chemotherapie bestaat uit medicijnen die de deling en groei van tumorcellen remmen.
Welke behandeling voor u geschikt is, hangt af van het type glioom en uw persoonlijke situatie. Uw behandelaar bespreekt de mogelijkheden en het behandelplan met u.
In sommige situaties wordt ervoor gekozen om geen actieve tumorbehandeling te geven, zoals bestraling of chemotherapie. De zorg richt zich dan op het verminderen van klachten en het behouden van een zo goed mogelijke kwaliteit van leven.
Behandelmogelijkheden bij gliomen
Bestraling (radiotherapie)
Bestraling is een behandeling van kanker met straling. Het doel is om kankercellen kapot te maken. Een ander woord voor bestraling is radiotherapie.
naar paginaChemotherapie
Chemotherapie is een behandeling met cytostatica. Dit zijn medicijnen die kankercellen doden of ervoor zorgen dat deze cellen minder snel delen.
naar paginaNazorgfase
Controles bij gliomen
Na de behandeling
Als de behandeling voor het glioom is afgerond blijft u bij de neuroloog en/of de verpleegkundig specialist onder controle. U krijgt geregeld een MRI-scan. Deze controles zijn bedoeld om:
- De groei van de tumor in de gaten te houden.
- Het herstel en de eventuele bijwerkingen van de behandeling te vervolgen.
De controles zijn:
- Bij laaggradig gliomen meestal iedere 6 maanden.
- Bij hooggradig gliomen meestal iedere 3 maanden.